O mestre ou mestra de Audición e Linguaxe (AL) desempeña un papel crave como especialista na adquisición do código lingüístico, a estimulación da linguaxe e a prevención/corrección de interferencias fonéticas e de lectoescritura asociadas á interferencia do árabe.
1. Intervención directa co alumnado (individual ou en pequeno Grupo)
A. Discriminación Fonética e Articulación
Ao proceder do árabe (onde existen fonemas diferentes e non existen outros propios do español), debemos traballar de forma sistemática:
- Diferenciación /p/ vs /b/: Traballar a colocación de órganos articulatorios (beizos) e contraste de presión de aire. Uso de espellos, velas/papeis para sentir a saída do aire coa /p/.
- Aproximación a vogais e inflexións: O sistema vocálico árabe ten 3 vogais breves e 3 longas, mentres que o español ten 5 vogais puras (a, e, i, o, u). Realizar xogos de articulación e discriminación auditiva para evitar a neutralización de vogais (p. ex., confundir e/i ou o/u).
- Sintaxe fonética e consonantes compostas: Exercitar a articulación de sinfones ou grupos consonánticos (pr, tr, fl, bl) que non existen en árabe mediante facilitación silábica (pa-ra -> pra).
B. Adquisición do código lector e escritor (conciencia fonolóxica)
- Incidiremos na direccionalidad: Reeducación do patrón visomotriz para consolidar a lectura e escritura de esquerda a dereita e de arriba abaixo.
- Conciencia fonolóxica e silábica:
Cálculo de sílabas con palmadas ou fichas de cores. - Asociación fonema-grafema mediante apoios multisensoriales (método xestual/fónico, letras de lixa ou plastilina).
- Paso da palabra á frase: Construción de oracións sinxelas apoiadas en tiras sintácticas visuais (Suxeito + Verbo + Obxecto).
C. Desenvolvemento Léxico e Semántico
- Vocabulario funcional e de aula: Selección de campos semánticos prioritarios mediante tarxetas ilustradas (flashcards) e pictogramas (ARASAAC).
- Estruturación semántica: Agrupar palabras por familias, categorías (roupa, comida, colexio) e relacións opostas (grande/pequeno, dentro/fose).
- Categorías gramaticais básicas: Uso de artigos (o / a / os / as).
- Verbos de acción cotiá en presente de indicativo (eu xogo, ti comes*).
D. Competencia Pragmática e Expresión Oral
- O/a mestre/a emite ordes verbais de complexidade crecente que deben executar fisicamente para consolidar a comprensión sen presión de fala inmediata.
- Modelado e expansión: Cando intentan comunicarse con enunciados incompletos ou erróneos, o/a mestre/a repite a frase de forma correcta e ampliada sen corrixir punitivamente.
- Role-playing / Drama pedagóxico: Escenificar situacións reais (comprar na tenda, pedir algo prestado en clase, saudar ao conserxe).
2. Accións indirectas: coordinación e asesoramento
O labor do/a mestre/a de audición e linguaxe non limítase á aula de apoio; debe asegurar a transferencia das aprendizaxes ao contexto ordinario:
A. Coordinación co/a titor/a e o equipo docente
- Selección do vocabulario diana: Facilitar ao titor ou á titora listas visuais do vocabulario técnico ou temático que se traballará nas unidades didácticas de clase antes de que se presenten ao grupo.
- Adaptación de materiais: Asesorar sobre como simplificar textos de materias como as ciencias oociais ou naturais (uso de frases curtas, apoios gráficos, maquetación clara).
- Sistemas Alternativos/Aumentativos de Comunicación (SAAC): deseñar e entregar ao titor ou á titora unha axenda visual e un caderno de comunicación de peto con imaxes/pictogramas crave para que as usen durante toda a xornada escolar.
B. Coordinación coa familia
- Entrevista inicial con tradutor/a (se é necesario): Coñecer a situación de alfabetización en lingua materna do alumnado e da familia.
- Pautas para o fogar: Proporcionar materiais visuais sinxelos ou xogos manipulativos para casa, incentivando que a familia valore e manteña a lingua materna mentres apoia a adquisición do novo idioma sen xerar ansiedade.
