As dificultades de articulación nas sílabas trabadas son moi comúns en Educación Infantil e nos primeiros cursos de Eduación Primaria.
Que son as sílabas trabadas? Son sílabas que conteñen dúas consonantes xuntas normalmente unha consonante (licuante) coas consoantes (líquidas) /l/ ou /r/:
- pla, ple, pli, plo, plu
- bra, bre, bri, bro, bru
- cla, cra, dra, fra, gra... etc.
Exemplos: prato, brazo, tren, froita, gris...
Patróns de erro máis frecuentes
- Omisión : “ato” → prato. Suprímese a primeira consonante /ˈprato/ → /ˈato/
- Substitución: “cluma” → pluma. Substitúese o sinfón difícil por outro máis fácil /ˈpluma/ → /ˈkluma/
- Distorsión: Produce o son de forma imprecisa (sobre todo a /r/)
- Epéntesis: “palatano” → plátano. Insérese unha vogal entre as consonantes /ˈpátano/ → /pe´latano/
- Metátesis: “calvo” → clavo. Investimento da orde consonántico /ˈclavo/ → /ˈcalvo/
Por que ocorren estes erros?
- Complexidade motora
- Dúas consonantes seguidas esixen rápida coordinación beizo‑lingua.
- O neno ou a nena aínda non segmenta ben os fonemas que oe.
- Modelo auditivo insuficiente
- Influencias dialectales
- Inmadurede articulatoria (normal ata os 5–6 anos).
- Dificultade específica co fonema **/r/**.
- Problemas de discriminación auditiva.
- Atraso fonológico.
- Hipotonía orofacial.
- Nalgúns casos, pode estar relacionado con dislalias.
- Outras
Cando preocuparse?
É habitual ata os 5–6 anos. Convén valorar por un especialista se:
- Persiste despois dos 6–7 anos.
- O fala é pouco inteligible.
- Afecta a aprendizaxe da lectura e escritura.
- Hai frustración ao falar.
Actividades para traballar sílabas trabadas
1. Traballo previo
- Exercicios de sopro.
- Praxias linguales (elevar lingua, vibrar).
- Discriminación auditiva de pares mínimos (pato–prato).
2. Traballo específico por grupos
Con /l/ (pla, cle, flo…)
Practicar con apoio visual:
- plu → pluma
- glo → globo
- flo → flor
- cla → clase
Repetición rítmica e segmentación:
> p-lu-ma
> f-lor
Con R (bra, tre, fri…)
- bra → brazo
- tre → tren
- fro → froita
- gri → gris
Traballar primeiro a /r/ illada se costa.
3. Xogos útiles
- Palabras encadeadas.
- Bingo de sílabas trabadas.
- Memory de imaxes.
- Tarxetas con palmadas (marcar ritmo).
4. Exemplos prácticos segundo o patrón
Omisión → Inserción con pausa “ato” → prato
- Pausa dramática entre consonante e vocal: “p… rato”.
- Repite xuntando: “pra-to"
Substitución → Contraste auditivo “crato” → prato
- Adulto/a di pl/cl/pl/cl.
- Neno/a levanta tarxeta verde se oe /pl‑/, vermella se oe /cl‑/.
Epéntesis → Golpe rítmico
- “polomo” → plomo
- Palmas só dous golpes: “plo‑mo”.
- Neno/a repite con mesmos dous golpes; terceira palma queda “no aire”.
5. Preguntas frecuentes
É normal que combine varios erros?
Si, a omisión adoita coexistir con epéntesis en etapas iniciais.
Como diferenciar erro fonológico de motor?
Se pode articular /pl‑/ en imitación illada pero non en fala espontánea, é máis fonológico; se non pode nin imitándoo, pode ser motor ou orofacial.
Canto tardan en corrixirse?
Con práctica diaria de 5‑10 min, a maioría mellora nunhas semanas; casos persistentes requiren dunha intervención máis longa.
Algúns exemplos de actividades:
