Algo máis sobre as sílabas trabadas

As dificultades de articulación nas sílabas trabadas son moi comúns en Educación Infantil e nos primeiros cursos de Eduación Primaria.

Que son as sílabas trabadas? Son sílabas que conteñen dúas consonantes xuntas normalmente unha consonante (licuante) coas consoantes (líquidas) /l/ ou /r/:

• pla, ple, pli, plo, plu
• bra, bre, bri, bro, bru
• cla, cra, dra, fra, gra... etc.

Exemplos: prato, brazo, tren, froita, gris...

Patróns de erro máis frecuentes

• Omisión : “ato” → prato. Suprímese a primeira consonante /ˈprato/ → /ˈato/
• Substitución: “cluma” → pluma. Substitúese o sinfón difícil por outro máis fácil /ˈpluma/ → /ˈkluma/
• Distorsión: Produce o son de forma imprecisa (sobre todo a /r/)

• Epéntesis: “palatano” → plátano.          Insérese unha vogal entre as consonantes /ˈpátano/ → /pe´latano/
• Metátesis:  “calvo” → clavo.         Investimento da orde consonántico /ˈclavo/ → /ˈcalvo/

Por que ocorren estes erros?

• Complexidade motora
• Dúas consonantes seguidas esixen rápida coordinación beizo‑lingua.
• O neno ou a nena aínda non segmenta ben os fonemas que oe.
• Modelo auditivo insuficiente
• Influencias dialectales
• Inmadurede articulatoria (normal ata os 5–6 anos).
• Dificultade específica co fonema **/r/**.
• Problemas de discriminación auditiva.
• Atraso fonológico.
• Hipotonía orofacial.
• Nalgúns casos, pode estar relacionado con dislalias.
• Outras

Cando preocuparse?

É habitual ata os 5–6 anos. Convén valorar por un especialista se:

• Persiste despois dos 6–7 anos.
• O fala é pouco inteligible.
• Afecta a aprendizaxe da lectura e escritura.
• Hai frustración ao falar.

Actividades para traballar sílabas trabadas

 1. Traballo previo

• Exercicios de sopro.
• Praxias linguales (elevar lingua, vibrar).
• Discriminación auditiva de pares mínimos (pato–prato).

 2. Traballo específico por grupos

 Con /l/ (pla, cle, flo…)

Practicar con apoio visual:

• plu → pluma
• glo → globo
• flo → flor
• cla → clase

Repetición rítmica e segmentación:

> p-lu-ma

> f-lor

Con R (bra, tre, fri…)

• bra → brazo
• tre → tren
• fro → froita
• gri → gris

Traballar primeiro a /r/ illada se costa.

3. Xogos útiles

• Palabras encadeadas.
• Bingo de sílabas trabadas.
• Memory de imaxes.
• Tarxetas con palmadas (marcar ritmo).

4. Exemplos prácticos segundo o patrón

Omisión → Inserción con pausa  “ato” → prato

• Pausa dramática entre consonante e vocal: “p… rato”.
• Repite xuntando: “pra-to"

Substitución → Contraste auditivo “crato” → prato

• Adulto/a di pl/cl/pl/cl.
• Neno/a levanta tarxeta verde se oe /pl‑/, vermella se oe /cl‑/.

Epéntesis → Golpe rítmico

• “polomo” → plomo
• Palmas só dous golpes: “plo‑mo”.
• Neno/a repite con mesmos dous golpes; terceira palma queda “no aire”.

5. Preguntas frecuentes

É normal que combine varios erros?

Si, a omisión adoita coexistir con epéntesis en etapas iniciais.

Como diferenciar erro fonológico de motor?

Se pode articular /pl‑/ en imitación illada pero non en fala espontánea, é máis fonológico; se non pode nin imitándoo, pode ser motor ou orofacial.

Canto tardan en corrixirse?

Con práctica diaria de 5‑10 min, a maioría mellora nunhas  semanas; casos persistentes requiren dunha intervención máis longa.

Algúns exemplos de actividades: