Integración tardía

O mestre ou mestra de Audición e Linguaxe (AL) desempeña un papel crave como especialista na adquisición do código lingüístico, a estimulación da linguaxe e a prevención/corrección de interferencias fonéticas e de lectoescritura asociadas á interferencia do árabe.

A continuación detallamos accións concretas organizadas por áreas de intervención directa e indirecta:
 

1. Intervención directa co alumnado (individual ou en pequeno Grupo)
 

A. Discriminación Fonética e Articulación 

Ao proceder do árabe (onde existen fonemas diferentes e non existen outros propios do español), debemos traballar de forma sistemática:

•  Diferenciación /p/ vs /b/: Traballar a colocación de órganos articulatorios (beizos) e contraste de presión de aire. Uso de espellos, velas/papeis para sentir a saída do aire coa /p/. 
•  Aproximación a vogais e inflexións: O sistema vocálico árabe ten 3 vogais breves e 3 longas, mentres que o español ten 5 vogais puras (a, e, i, o, u). Realizar xogos de articulación e discriminación auditiva para evitar a neutralización de vogais (p. ex., confundir e/i ou o/u).
•  Sintaxe fonética e consonantes compostas:  Exercitar a articulación de sinfones ou grupos consonánticos (pr, tr, fl, bl) que non existen en árabe mediante facilitación silábica (pa-ra -> pra).

B. Adquisición do código lector e escritor (conciencia fonolóxica)

• Incidiremos na direccionalidad: Reeducación do patrón visomotriz para consolidar a lectura e escritura de esquerda a dereita e de arriba abaixo.
• Conciencia fonolóxica e silábica:
  Cálculo de sílabas con palmadas ou fichas de cores.
• Asociación fonema-grafema mediante apoios multisensoriales (método xestual/fónico, letras de lixa ou plastilina).
• Paso da palabra á frase: Construción de oracións sinxelas apoiadas en tiras sintácticas visuais (Suxeito + Verbo + Obxecto).

C. Desenvolvemento Léxico e Semántico

• Vocabulario funcional e de aula: Selección de campos semánticos prioritarios mediante tarxetas ilustradas (flashcards) e pictogramas (ARASAAC).
•  Estruturación semántica: Agrupar palabras por familias, categorías (roupa, comida, colexio) e relacións opostas (grande/pequeno, dentro/fose).
• Categorías gramaticais básicas: Uso de artigos (o / a / os / as).
•  Verbos de acción cotiá en presente de indicativo (eu xogo, ti comes*).

 D. Competencia Pragmática e Expresión Oral 

• O/a mestre/a  emite ordes verbais de complexidade crecente que deben executar fisicamente para consolidar a comprensión sen presión de fala inmediata.
• Modelado e expansión: Cando intentan comunicarse con enunciados incompletos ou erróneos, o/a mestre/a repite a frase de forma correcta e ampliada sen corrixir punitivamente.
• Role-playing / Drama pedagóxico: Escenificar situacións reais (comprar na tenda, pedir algo prestado en clase, saudar ao conserxe).

 2. Accións indirectas: coordinación e asesoramento

O labor do/a mestre/a de audición e linguaxe non limítase á aula de apoio; debe asegurar a transferencia das aprendizaxes ao contexto ordinario:

A. Coordinación co/a titor/a e o equipo docente

• Selección do vocabulario diana: Facilitar ao titor ou á titora listas visuais do vocabulario técnico ou temático que se traballará nas unidades didácticas de clase antes de que se presenten ao grupo.
• Adaptación de materiais: Asesorar sobre como simplificar textos de materias como as ciencias oociais ou naturais (uso de frases curtas, apoios gráficos, maquetación clara).
• Sistemas Alternativos/Aumentativos de Comunicación (SAAC): deseñar e entregar ao titor ou á titora unha axenda visual  e un caderno de comunicación de peto con imaxes/pictogramas crave para que as usen durante toda a xornada escolar.

B. Coordinación coa familia

• Entrevista inicial con tradutor/a (se é necesario): Coñecer a situación de alfabetización en lingua materna do alumnado e da familia.
• Pautas para o fogar:  Proporcionar materiais visuais sinxelos ou xogos manipulativos para casa, incentivando que a familia valore e manteña a lingua materna mentres apoia a adquisición do novo idioma sen xerar ansiedade.

Beizo Leporino

Cando falamos de "disglosia" falamos dun trastorno da articulación por lesións físicas ou malformacións dos órganos articulatorios periféricos.

As causas poden ser diversas: malformacións conxénitas craneofaciales, os trastornos do crecemento, os traumatismos, as parálises periféricas, as anomalías adquiridas debido a lesións na estrutura orofacial ou de extirpacións cirúrxicas.

A intervención que realizaremos os/as mestres/as especialistas en Audición e Linguaxe (AL) co alumnado que presenta beizo leporino ten como finalidade: favorecer o desenvolvemento adecuado da fala, a comunicación e a linguaxe, minimizando as posibles dificultades articulatorias e funcionais derivadas desta malformación conxénita.

1. Valoración inicial

Antes de iniciar a intervención, é necesario realizar unha avaliación de:

• Competencias comunicativas e lingüísticas.
• Desenvolvemento fonolóxico e articulatorio.
• Intelixibilidade da fala.
• Respiración e coordinación fono-respiratoria.
• Movilidad e funcionalidade dos órganos bucofonadores.
• Posibles alteracións de resonancia (hipernasalidade).
• Repercusión das dificultades no ámbito escolar e social.

Así mesmo, recollerase información da familia e dos profesionais sanitarios que interveñan no caso (cirurxián maxilofacial, odontólogo, logopeda clínico, etc.) recollida no informe psicopedagóxico.

2. Obxectivos de intervención

Obxectivo xeneral

• Favorecer unha comunicación oral eficaz mediante a mellora da articulación, a respiración, a funcionalidade orofacial e a intelixibilidade da fala.

Obxectivos específicos

Área respiratoria

• Adquirir un patrón respiratorio adecuado.
• Mellorar o control da espiración durante a fala.
• Coordinar respiración e emisión verbal.
• Área praxias e motricidade orofacial
• Incrementar a mobilidade e tonicidade labial.
• Mellorar a coordinación de beizos, lingua e mandíbula.
• Favorecer o peche labial funcional.

Área articulatoria

• Corrixir erros articulatorios asociados ao beizo leporino.
• Favorecer a correcta emisión de fonemas bilabiais (/p/, /b/, /m/).
• Xeneralizar as producións correctas á linguaxe espontánea.

Área de resonancia e voz

• Reducir posibles emisións nasais inadecuadas.
• Mellorar a calidade vocal e a intelixibilidade.
• Toma de conciencia do fluxo aéreo nasal.
• Produción de sons aéreos de alta presión.
• Actividades de contraste oral-nasal.

Área comunicativa e lingüística

• Potenciar a expresión oral.
• Favorecer a participación en situacións comunicativas escolares.
• Mellorar a autoestima e a confianza comunicativa.

3. Contidos

Respiración e sopro

• Respiración custo-diafragmática.
• Control do sopro.
• Intensidade e dirección do aire.

Motricidade orofacial

• Exercicios de mobilidade labial.
• Discriminación de posicións articulatorias.
• Coordinación de órganos fonoarticulatorios.

Articulación

• Produción illada de fonemas.
• Produción en sílabas, palabras e frases.
• Automatización e xeneralización.
• Especial atención a fonemas de presión oral: /p//b//t//d//k//g//f//s//ch/

Discriminación auditiva

• Identificación de sons correctos e incorrectos.
• Diferenciación fonémica.
• Autocorrección.

Linguaxe oral

• Vocabulario.
• Estruturación de oracións.
• Narración e conversación.

4. Actividades

Exercicios de respiración e sopro

• Inflar globos.
• Soprar pompas de xabón.
• Carreiras de bólas de algodón.
• Apagar velas a distintas distancias.

Praxias bucofaciales

• Sorriso amplo e sorriso pechado.
• Bicos esaxerados.
• Alternar sorriso-bico.
• Manter obxectos lixeiros entre os beizos.
• Movementos dirixidos de lingua e mandíbula.

Intervención articulatoria

• Repetición de sílabas directas: pa-pe-pi-po-pu.
• Denominación de imaxes con fonemas traballados.
• Xogos de conciencia fonolóxica.
• Lectura ou repetición de frases curtas.

Actividades comunicativas

• Descrición de imaxes.
• Xogos de rol.
• Asembleas de aula.
• Narración de experiencias privados.

5. Metodoloxía

A intervención será:

• Individualizada e adaptada ás necesidades do alumno.
• Funcional e contextualizada.
• Motivadora e baseada no xogo.
• Coordinada coa familia e o resto de profesionais.
• Inclusiva, favorecendo a participación na aula ordinaria.

Utilizaranse materiais visuais, xogos lingüísticos, espellos, recursos dixitais e reforzo positivo continuo.

6. Temporalización

• Sesións de 2 a 3 veces por semana.
• Duración aproximada: 25 minutos por sesión.

7. Coordinación coa familia e o centro

Estableceranse actuacións conxuntas para:

• Facilitar a xeneralización das aprendizaxes.
• Proporcionar pautas de estimulación en casa.
• Realizar o seguimento da evolución.
• Coordinar actuacións con titores, orientador e persoal sanitario.

8. Orientacións para o profesorado

• Favorecer un clima de aceptación e respecto.
• Non corrixir constantemente diante do grupo.
• Reforzar os intentos comunicativos.
• Facilitar quendas de palabra.
• Coordinarse periodicamente co/a especialista en Audición e Linguaxe.

9. Criterios de avaliación

• Mellora do peche labial e a mobilidade orofacial.
• Aumento da precisión articulatoria.
• Diminución de erros fonéticos e fonolóxicos.
• Maior intelixibilidade da fala.
• Participación activa en situacións comunicativas.
• Xeneralización das aprendizaxes ao contexto escolar e familiar.

10. Conclusión

A intervención do/a Mestre de Audición e Linguaxe co alumnado que teña unha disglosia por beizo leporino debe centrarse na mellora das funcións orofaciais, a articulación e a comunicación oral, desenvolvéndose de forma coordinada coa familia e outros profesionais, e así, garantir unha resposta educativa integral e favorecer a plena inclusión do alumnado no entorno escolar e que poida acadar os obxectivos referidos.

Confusión dos sons /s/ e /z/

A confusión dos sons /s/ e /z/ en alumnado de EdcuaciónPrimaria adoita relacionarse con dificultades de discriminación auditiva e conciencia fonémica, especialmente cando os nenos e as nenas teñen que identificar, diferenciar, segmentar ou manipular fonemas semellantes.

Habilidades de conciencia fonémica a traballar:

1. Discriminación auditiva

2. Identificación do fonema

3. Segmentación fonémica

4. Síntese fonémica (unir sons para formar palabras)

5. Substitución de fonemas

6. Clasificación de palabras

Indicadores de avaliación

• Discrimina auditivamente /s/ e /z/.
• Identifica ambos os fonemas en distintas posicións dentro da palabra.
• Segmenta palabras que conteñen /s/ e /z/.
• Produce correctamente ambos os sons en palabra illada e en fala espontánea.
• Reduce as substitucións entre ambos os fonemas durante a lectura e a escritura.

Importante:

Antes de intervir, convén valorar se a produción do alumno ou da alumna corresponde a unha variante dialectal normal ou a unha verdadeira dificultade fonolóxica ou articulatoria. En conciencia fonémica, o obxectivo será que o alumnado discrimine e manexe os sons segundo o modelo lingüístico do seu contexto educativo.

Benvida "Curso 2026-27"

Benvid@s ao curso 2026‑2027!!!

Chega un novo curso cheo de ilusión, retos e aprendizaxes. Retomamos así un camiño que percorreremos con esforzo, alegría e moitas ganas de aprender.

Procuraremos que cada día sexa unha oportunidade para crecer, compartir e descubrir xunt@s. 

Benvida ao verán

Despois dun curso cheo de retos, descubrimentos e momentos compartidos, chega o verán coa súa luz, a súa calma e a súa promesa de novas aventuras. 

Foi un ano no que, desde o departamento de audición e linguaxe, crecemos xunt@s, aprendendo a comunicarnos mellor, a expresar o que sentimos e a desfrutar do proceso de "aprender xogando".

Cada sesión foi un espazo de respecto, empatía e alegría, onde cada logro acadado brillou como un gran triunfo. 

Vós puxestes o esforzo, a ilusión e as ganas; eu só acompañei o camiño.

Agora toca descansar  e deixar que o verán nos encha de enerxía. 

Que estes meses estean repletos de xogos, risos, descubrimentos e momentos que alimenten o corazón.

Grazas por todo.

Grazas por confiar.

Grazas por aprender comigo.

Feliz verán!!

PAUTAS PARA O VERÁN

XOGOS XERAIS PARA FORTALECER A BOCA D@S VOS@S FILL@S

En idades temperás a boca necesita forza e axilidade para falar ben, comer correctamente e respirar polo nariz. Propoñovos xogos de 5 minutos ao día. Non son deberes, son intres divertidos:

1. Xogo do lagarto

Sacar e esconder a lingua 10 veces, coma se fose un lagarto. Axuda a pronunciar a “r”, “l”, “d”.

2. O semáforo da boca

Vermello = beizos apertados. Amarelo = boca entreaberta. Verde = sorriso grande. Cambiar decor e aguantar 3 segundos.

3. Soprar, soprar e soprar

Facer pompas de xabón, tocar o pito, mover unha pluma soprando. 5 minutos. Mellora o sopropara falar con claridade.

4. Limpar o prato coa lingua

Untar un pouco de iogur ou chocolate ao redor da boca e que o limpe só coa lingua, sen usar asmans nin pano de mesa.

5. Cara de hámster

Inflar as dúas fazulas con aire, aguantar 3 segundos e soltar o aire amodo. Logo só a fazula dereita, daquela a esquerda.

6. Comer como os maiores

Ofrecede mazá, cenoria crúa, pan de cortiza. Mastigar ben fortalece a mandíbula. Evitade que

todo sexa brando.

7. O zoo da boca

Imitar sons de animais:

Vaca = “muuu” con beizos redondos.

Serpe = “ssss” con dentes xuntos.

León = “grrrr” sacando a lingua.

8. Beber con pajita gorda

Usar pajitas anchas para batidos ou iogur. Chupar forte é un gran exercicio para toda a boca.

9. Guerra de acenos fronte ao espello

Facer caras raras: poñer cara de bico, de enfadado, de sorpresa. Rirse xuntos.

10. Boca pechada, nariz aberto

Lembrade ao voso fillo que en repouso a boca debe estar pechada e respirar polo nariz. Un aceno discreto vale máis que un “pecha a boca”.

A lingua é clave para falar claro, comer ben e ata respirar mellor. Imos xogar con ella.

(XOGOS ESPECÍFICOS)

1. A lingua fóra, a lingua dentro 🦎

Saca a lingua o máis lonxe que poidas, logo métea. 10 veces

2. Limeros, limeros

Lime coa punta da lingua o padal, de adiante cara atrás. 5 veces.

️ 3. O reloxo ️

Coa lingua, toca os dentes de arriba, daquela os de abaixo, daquela os da dereita, daquela os da esquerda. Feixe un círculo

4. A culler

Pon un pouco de iogur ou chocolate nos beizos, fazulas, queixo. Límplalo só coa lingua!

5. Sons de animais

Imita coa lingua:

- "T-t-t" (paxaro)

- "D-d-d" (cabalo)

- "L-l-l" (león)

6. O botón

Toca coa punta da lingua un botón imaxinario no padal. 10 veces.

7. A onda

Move a lingua de lado a lado, como unha onda. 5 veces.

8. O bico

Feixe un bico coa lingua e pégao no padal. 5 veces.

9. O cepillo

Cepilla os dentes de arriba e de abaixo coa lingua. 5 veces.

10. A carreira

Move a lingua o máis rápido que poidas dun lado a outro. Conta ata 10!

Lembrade!

- Facédeos divertidos

- 5-10 minutos ao día

O papel da linguaxe na aprendizaxe escolar

A linguaxe é unha ferramenta fundamental para o desenvolvemento académico e social dos nenos e das nenas. A través del, poden comprender información, expresar ideas, organizar o seu pensamento e, en xeral, aprender. Non se trata só de falar: a linguaxe estrutura o xeito en que interpretamos o mundo e nos relacionámos cas demais.

No ámbito escolar, a linguaxe inflúe directamente en áreas crave. Na lectura, permite entender textos, identificar ideas principais e ampliar o vocabulario. Nas matemáticas, facilita a comprensión de problemas, conceptos e secuencias. Ademais, está estreitamente relacionado coa atención e o pensamento, xa que axuda a planificar, organizar ideas, controlar impulsos e resolver problemas.

A linguaxe tamén é esencial para a socialización. Grazas a el, os nenos e as nenas poden facer amigos e amigas, expresar emocións, participar en xogos e resolver conflitos. Por iso, cando existen dificultades lingüísticas, poden aparecer sinais de alerta como problemas para comprender instrucións, vocabulario limitado, dificultades para contar experiencias, problemas para aprender letras ou sons, ou evitar participar en clase.

Tanto na casa como na escola é posible apoiar o desenvolvemento da linguaxe. No fogar, actividades como ler contos diariamente, conversar, facer preguntas abertas, xogar con rimas ou limitar o uso excesivo de pantallas resultan moi beneficiosas. Na contorna escolar, é útil ofrecer instrucións claras e visuais, repetir información, fomentar a participación oral e traballar a comprensión de consignas.

Desde unha perspectiva neuroeducativa, a aprendizaxe xorde da interacción entre diversas funcións cerebrais: linguaxe, memoria, atención, emoción e funcións executivas. Por iso, fortalecer a linguaxe contribúe directamente ao desenvolvemento do pensamento, a memoria e o rendemento académico do noso alumnado.

ERROS NA UNIÓN E SEGMENTACIÓN

Claves para comprendelos

1. Que son os erros de unión e segmentación? 

Os erros de unión e segmentación consisten en escribir palabras xuntas ou separadas de forma incorrecta. Son frecuentes na aprendizaxe da escritura.

Poden aparecer no  alumnado con dificultades de aprendizaxe, aínda que tamén son habituais en etapas iniciais sen que exista un trastorno grave.

2. Que non debemos facer?

1. Pedir que “separe ben” sen ensinar o proceso.
2. Dar a frase xa segmentada sen reflexión previa.
3. Corrixir de forma mecánica e sen explicación.

Exemplo: 

“Segmenta a frase: Daniel foi ao parque coa súa irmá”.

3. Actividades guiadas para traballar a segmentación:

1. Copiar ou repasar frases correctamente segmentadas.
2. Ordenar palabras para formar unha frase.

Exemplo: nena / a / na / cama / dorme / 

4. Formación de frases con apoio progresivo

A partir de dúas listas de palabras, formar frases seguindo unha estrutura con grupos progresivos.

Exemplos:

• Neno – mazás
• Gato – peixe

Modelo:

Ao ______ gústalle comer ______.

Ao ______ gústalle o  ______.

5. Axustar a frase para a queixa semántica

Propoñer frases coa mesma estrutura para que o alumnado detecte erros e reorganice as palabras correctamente, favorecendo a concordancia e a separación adecuada.

Exemplos:

• O nai come.
• A pai canta.
• Os nenos dormen.
• Os nenas saltan.

Trastornos DIS: do grego “difícil”

O prefixo “dis” provén do grego e significa dificultade ou alteración. Utilízase para nomear distintos trastornos relacionados coa aprendizaxe e o desenvolvemento.

Que vos parece se vemos algunhas das dificultades específicas máis coñecidas?

Dislexia

Como xa temos visto, a dislexia é un trastorno específico da aprendizaxe da lectoescritura. As persoas con dislexia poden presentar dificultades para recoñecer palabras, ler con fluidez ou comprender textos escritos. Algúns sinais frecuentes:

• Lectura lenta ou con erros.
• Confusión de letras ou sons.
• Problemas para comprender o lido
• Dificultade para escribir correctamente.

Disortografía

A disortografía afecta a capacidade de escribir correctamente. Algúns sinais frecuentes:

• Erros ortográficos persistentes.
• Omisión ou substitución de letras.
• Dificultade para aplicar regras ortográficas.
• Escritura desordenada.

Disgrafía

A disgrafía afecta a habilidade da escritura. Algúns sinais frecuentes:

• Letra pouco lexible.
• Escritura lenta.
• Problemas de organización espacial no papel.
• Fatiga ao escribir.

Disfasia

La disfasia es un trastorno relacionado con la coordinación del movimiento del habla. Algunas señales frecuentes:

• Dificultad para expresarse oralmente.
• Problemas para comprender el lenguaje.
• Alteraciones en la construcción de frases.
• Retraso en el desarrollo del lenguaje.

Dispraxia

A dispraxia é un trastorno do ritmo da fala e da coordinación motriz. Algúns sinais frecuentes:

• Problemas de coordinación.
• Dificultade para realizar movementos precisos.
• Torpeza #motriz.
• Dificultades en tarefas cotiás.

Disfemia

Hai días falamos da disfemia, coñecida tamén como tartamudez, afecta a articulación e a fluidez da fala. Algúns sinais frecuentes: 

• Repetición de sons ou palabras.
• Bloqueos á falar.
• Interrupcións na fluidez verbal.
• Ansiedade ao comunicarse.

Dismnesia

A dismnesia implica dificultades específicas para lembrar información ou rutinas diarias. Algúns sinais frecuentes:

• Esquecementos frecuentes.
• Problemas para reter información.
• Dificultade para seguir instrucións.
• Problemas de memoria a curto prazo.

Dislalia

A dislalia é un trastorno na articulación de fonemas. Algúns sinais frecuentes:

• Substitución de sons.
• Pronuncia incorrecta de palabras.
• Omisión de letras ou sílabas.
• Dificultade para facerse entender.

Disartria

A disartria é unha alteración na articulación de palabras debido a problemas musculares da fala. Algúns sinais frecuentes:

• Fala lenta ou pouco clara.
• Dificultade para controlar músculos faciais.
• Voz débil ou alterada.
• Problemas de articulación.

Disglosia

A disglosia é un trastorno da fala causado por unha alteración anatómica ou física. Algúns sinais frecuentes:

• Dificultade para pronunciar certos sons.
• Alteracións en beizos, maxilares, dentes, lingua ou padal.
• Problemas de articulación.

Disgnosia

A disgnosia é un trastorno relacionado coa habilidade da escritura e o recoñecemento. Algúns sinais frecuentes:

• Dificultade para recoñecer símbolos ou estímulos.
• Problemas para interpretar información visual.
• Dificultades en tarefas escolares.

Importancia da detección temperá

A detección temperá destas dificultades permite ofrecer estratexias de apoio adecuadas e favorecer o desenvolvemento académico, emocional e social deste alumnado.

O acompañamento de docentes, familias e profesionais especializados é clave para potenciar as capacidades de cada neno/a e fortalecer a súa autoestima.

Avaliación e intervención nos Trastornos da Fluidez

Non resulta difícil a súa identificación pois conta cunha sintomatoloxía moi característica. No caso dos trastornos da fluidez do inicia da infancia: esforzo ao longo da articulación, tensión articulatoria, bloqueos espasmódicos ou interrupcións máis ou menos bruscas.

A súa identificación require unhas cantas sesións pola duración das probas e a variabilidade duns momentos a outros.

Durante a avaliación abordaremos os seguintes aspectos:

• Antecedentes familiares: suxeitos disfémicos, con alteracións da linguaxe, alteracións psíquicas, alteracións neurolóxicas, zurdos ou lateralidade cruzada.
• Datos privados: desenvolvemento psicolóxico, motor e lingüístico; idade de aparición; evolución; comportamento; actitudes e condutas en relación á súa actuación verbal; conciencia e imaxe do propio problema.
• Avaliación lingüística: identificación dos erros de fluidez (disfemia, bloqueos, repetición de sílabas, pausas, patrón fluente, disfluencias,) e identificación de fenómenos lingüísticos (abuso de sinónimos, perífrasis, expresión redundante, embolofrasis ou retrousos)
• Avaliación da conduta motora e respiratoria: movemento de tronco, brazos, cabeza e pés; TICS; espasmos clónicos (repeticións) ou tónicos (bloqueos), rixidez, tensión muscular, ausencia de gestualidad, alteracións fonorrespitatorias.
• Avaliación da conduta socio-emocional: mutismo ou inhibicións, lobofobia, angustia, aceptación do tatexo, rendemento escolar e motivación; ansiedade ante determinadas situacións.
• Avaliación de síntomas vexetativos: rubor, palpitacións, enrojecimiento, sudoración e palidez.

O rexistro da fala do alumnado realizarase en distintas modalidades: expresión libre, fala cuchicheada, fala en sombra (reproduce en voz alta o discurso do examinador case simultaneamente), fala enmascarada (aplícase nos oídos do neno un  ruído que enxordece a audición da súa fala); fala rítmica (metrónomo).

O procedemento realizarase por: imitación provocada, linguaxe conversacional, espontáneo, dirixido e lectura.

As necesidades educativas do alumnodo con trastornos da fluidez serían:

    • Relaxación muscular segmentaria dos músculos articulatorios.

    • Coordinar a respiración.

    • Redución da ansiedade social.

    • Endentecer e vocalizar a emisión de palabras.

    • Estimular o desenvolvemento psicolingüístico en xeral (vocabulario, morfosintasis,…).

A intervención farase desde unha visión pluridimensional de métodos e procedementos didácticos. A disfemia é un trastorno onde as recaídas son probables e a eficacia da intervención é incerta. A intervención logopédica deberá abarcar ao alumnado disfémico e ao ambiente. A regra principal que debería seguirse é: “enlentecer a fala e articular rítmicamente frases curtas e sinxelas”.

Os aspectos para considerar serán:

• Intervención da hipertonía: exercicios de relaxación corporal (global e segmentariamente) incidindo nos músculos do pescozo e a cara.
• Intervención da respiración e da voz: A forma e tipo de respiración inflúen na emisión dos fonemas, no ritmo da frase e no ton e calidade da vocalización.
• Intervención dos aspectos prosódicos da linguaxe: (pausas, acentuación, entoación). Calquera frase pronunciada sen ter en conta os elementos anteriores resulta inintelixible para o oínte. 

Os obxectivos da intervención serían:

• Reducir o tatexo mediante técnicas auxiliares.
• Descondicionar a ansiedade e a fala dos factores externos que provocan habitualmente tatexo.
• Modificar as actitudes e conduta verbal-social do disfémico/a.
• Manter e estender a fala fluída en situacións verbais cada vez máis comprometidas.

Algunhas técnicas e procedementos máis usuais son:

Emprego de xestos acompañado á fala: modifican a actitude corporal, a monotonía da voz e a atención sobre a propia fala.

• Técnica do sopro: habituar ao alumnado para botar alento antes de iniciar a emisión vocal. Esta comezará sen interromper a corrente de aire que pon en actividade suavemente as cordas vogais, eliminando o bloqueo inicial da expresión. Esta técnica é resulta difícil en situacións sociais de presión ou en momentos en que facilmente se esquece poñela en práctica.
• Fala rítmica: Aprendizaxe dun patrón rítmico aplicado á fala proporciona un mantemento do ritmo e, por tanto, maior fluidez. Utilízase o metrónomo para a aprendizaxe desta técnica, adecuando a velocidade a cada caso, que vai sendo substituído por un metrónomo imaxinario, marcando o ritmo co dedo, co pé e, finalmente, interiorizando a acción rítmica estruturada sen que sexa perceptible para os demais.
• Audición retardada: mediante un aparello que atrasa a audición da propia fala aos oídos do neno ou da nena. Nalgúns casos, pode reducirse notablemente a taxa do tatexo sen que o/a disfémico/a faga o menor esforzo. A aprendizaxe baséase en habituarse a un patrón de fala máis lento e á prolongación das unidades fónicas. 
• “Enmascaramiento” ou encubrimento da fala: Enviar ruído aos oídos do/a disfémico/a mentres fala, de modo que enmascare a súa voz por completo e non a escoite. Débese manter un volume de voz normal, deixando de prestar atención á súa fala, co que mantén a vía propioceptiva como fonte máis importante da coordinación da fala e o tatexo diminúe. Vaise reducindo progresivamente a intensidade do ruído aplicado aos oídos.
• Retroalimentación auditiva demorada (RDA) = enmascaramiento
• Fala en sombra: O alumno ou a a alumna vai reproducindo case simultaneamente o que o/a mestre/a di. Posteriormente invírtese a orde. Mediante este procedemento, o/a mestre/a vai ofrecendo un modelo de expresión modulada, elevada e fluída.
• Práctica negativa: Instrúese ao alumanado con disfemia para que deliberadamente cometa os fallos propios do seu tatexo á falar. A imitación do propio tatexo ha de ser exacto, no aspecto fonético, na reprodución dos tics e outros sons incluíndo a tensión propia da tensión comunicativa. Esta práctica está baseada no concepto de “inhibición condicionada”. 

Existen unha serie de aparellos ou medios técnicos que se usan na intervención da disfemia:

• Audible Master: falar a través do micrófono producíndose nos auriculares o nivel de ruído previamente programado.
• Eco-corrector: é un aparello que emite un eco artificial da palabra pronunciada. Por tanto, hai un enmascaramiento continua da fala do alumno ou da alumna. Consiste en enviar ruído aos oídos do/a neno/a mentras fala de forma que enmascare a súa voz por completo e non a escoite.
• DAF: Mediante o aparello reciben o eco da súa voz cun lixeiro atraso.
• Metrónomo: Serve para a aprendizaxe dun patrón rítmico aplicado á fala.

Moi importante!! É conveniente instruír ás familias para que fomenten as condutas de fluidez dos seus fillos e fillas, prestando atención ao contido das súas conversacións e non a como o di. 

As instrucións básicas que deben seguir as familas son:

• Non reaccionar mal ante o neno ou a nena que tatexa, non manifestar ningún signo (verbal ou non verbal), de impaciencia ou ansiedade.
• Nunca lle farán repetir unha palabra ou frase, nin tampouco dicirlle que fale tranquilo/a ou amodo.
• Non se lle rifará, censurará, criticará, nin ridiculizará.
• Debe evitarse ao neno ou a nena todo tipo de tensións.
• Darlle conversación e animalo/a a falar en situacións de non tensión.
• “Ler” contos xunto co/a neno/a, conversar con el/ela de cousas que lle interesen, facéndoo de forma clara, sinxela e amodo.
• Procurar que estea relaxado/a e contento.