Bo Nadal

Desexo que estas festas sexan un tempo de alegría, amor e descanso para vós e as vosas familias.

Que a maxia do Nadal vos encha de ilusión e faga que soñedes cun futuro cheo de aventuras e éxitos.

Disortografía: tipos

Nos nosos centros podémonos atopar con alumnado que teña disortografía. Esta é un trastorno específico da aprendizaxe que afecta á escritura correcta, especialmente á ortografía, sen que exista un problema intelectual nin sensorial. Maniféstase en erros persistentes ao escribir.

Tipos de disortografía. Achego esta clasificación: 

Disortografía fonológica

Dificultade para relacionar sons con letras. Confusión de fonemas similares: b/v, p/b, d/t

Omisións ou substitucións de letras -> Ex.: “casa” → “caza”

Disortografía visual

Problemas para lembrar a forma escrita das palabras. Confusión de letras visualmente parecidas: m/n, p/q, b/d.

Erros en palabras coñecidas -> Ex.: “había” → “abía”

Disortografía espacial

Dificultades na organización do espazo escrito. Unións ou separacións incorrectas de palabras:

Mala distribución no papel -> Ex.: “a ver” → “aver”

Disortografía temporal

Problemas para percibir a orde dos sons. Investimentos de letras ou sílabas

Ex.: “lapis” → “páliz”

Disortografía cinética ou motriz

Relacionada coa execución do movemento ao escribir. Escritura lenta ou desorganizada -> Erros por mala coordinación motora

Disortografía gramatical ou sintáctica

Erros nas normas gramaticais. Uso incorrecto de maiúsculas, acentos e signos de puntuación:

Ex.: “hoxe é sábado” → “hoxe é sabádo”

 Disortografía semántica

Dificultade para comprender o significado das palabras. Uso incorrecto de palabras similares en significado:

Ex.: “votar” → “botar”

Disortografía cultural

Descoñecemento de normas ortográficas arbitrarias. Erros en palabras que non seguen regras claras

Ex.: “ome” → “home”

ESTRATEXIAS DE INTERVENCIÓN NA VOZ

Cando falamos de DISFONIAS dicimos que son unha alteración da voz por un uso incorrecto da mesma por hipotonía ou hipertonía, unha respiración insuficiente ou mala coordinación da fonación. Que se puiden traducir nunha voz rouca, grave, con altibaixos no ton, voz de falsete ou voz xorda, atonal, de escasa frecuencia. Adoita combinar factores anatómicos e funcionais.

As necesidades educativas do alumnado con alteracións da voz:

•     Relaxación dos músculos fonatorios para normalizar o esforzo da emisión de fala.
•     Reeducación vocal.
•     Coordinación da respiración coa fonación.
•     Axilizar os movementos articulatorios.
•     Mellorar o timbre, intensidade e ton de voz.

En xeral as disfonías orgánicas teñen tratamento cirúrxico e posteriormente rehabilitador e, as funcionais teñen intervención logopédica aínda que, segundo os casos, precisan un acto cirúrxico ou medicación. A intervención logopédica das alteracións da voz haberá de conseguir: A educación da respiración; A eliminación dos esforzos laríngeos; A adaptación das cavidades de resonancia ao son emitido pola larinxe. Recoméndase o seguinte procedemento metodolóxico:

                    |Intensidade |

Relaxación -> Respiración -> Fonación ->  |  Duración |-> Voz cantada

                      |    Tono |

Relaxación. Ás veces prodúcese unha hipertensión localizada nos músculos cervicais, do pescozo, dos ombreiros e os pectorales.

Hai varias técnicas de relaxación (Método Shultz, Ioga…), pero nós quedámonos con dous que se adaptan aos nenos a ás nenas:

    • Relaxación por tacto. Estando o neno ou a nena sentada vánselle pasando os dedos da man polas zonas que nos interese relaxar: cara, nariz, beizos e pescozo

    • Relaxación activa de Jacobson. Contraposición de tensión e relaxación. A secuencia da relaxación é a seguinte: Tensar os músculos ata o seu grao máximo; notar a sensación de tensión en todos os músculos que están tensos; relaxalos; experimentar a agradable sensación da relaxación.

Respiración. Algúns dos principais trastornos respiratorios que inflúen na emisión vocal:

• Respiración invertida. O tórax elévase e o abdome contráese durante a inspiración e o contrario na espiración.
• Respiración costal superior. O ventre contráese e inmobiliza durante os tempos da respiración.
• Respiración abdominal mal realizada. O abdome non se relaxa senón que se ve empuxado cara a adiante.
• Movementos excesivos do abdome. As costelas non se abren lateralmente.
• Capacidade pulmonar insuficiente ou excesiva.
• Rixidez dos movementos respiratorios.

Os obxectivos da educación da respiración son: Alongar a fonación; regular o aire expirado.; aumentar ou diminuír o volume da voz; conseguir unha correcta respiración.

Fonación. Comezaremos por emisións vocálicas breves e máis elevadas tonalmente tendendo a prolongalas e a recuperar a altura tonal correcta. Continuaremos con:

•     Series de cifras (coidar a eliminación do golpe de glotis).
•     Pequenas frases a distinta intensidade.
•     Lectura monótona cunha altura cómoda para o neno/a
•     Lectura modulada sobre a nota fundamental o neno/a.
•     Lectura indirecta; repetir as frases lidas por nós. As vantaxes da lectura repetida: 

1. Dar ao suxeito o tempo correcto de toma de respiración.
2. Ensinala a escoitarse e controlarse mellor
3. Atopar máis facilmente por imitación, un ritmo e unha fluidez normais.

• Lectura directa. Comezar pola poesía pois con ela facilítase a fluidez; seguir despois con prosa e ao final con textos teatrais se a idade do neno ou a nena permíteo. Recoméndase rexistrar nunha cassette a primeira sesión; iso axudaranos a establecer comparacións posteriores e tomar conciencia dos logros conseguidos polo neno/a 
• Voz cantada, axudan a mellorar a calidade do timbre, a eliminar esforzos e á percepción das sensacións vibratorias. 
• Coidar a respiración e procurar a continuación das sensacións vibratorias. 
• Variacións tonales. Práctica de escalas ascendentes e descendentes; comezar por terceiras, aumentar a quintas ata chegar a oitavas. Realizar variacións. Pasar a arpegios ascendentes e descendentes de quinta e oitava. Coidar a vogal segundo a alteración intervida como vimos.

Nos/as nenos/as pequenos/as as sesións han de ser curtas e seguidas. É preciso que o neno/a sexa consciente do problema de voz, ten que aprender a saber escoitarse e a diferenciar o que sente. Se o neno/a non comprende pola súa idade o interese da intervención e non coopera é mellor deixala.

Nas alteracións da voz, ademais da intervención logopédica, será necesario ter en conta:

    • A intervención familiar: creando un ambiente de bos hábitos vocais (evitar ruídos do ambiente, falar nun ton baixo e claro, axudar a relaxarse, coidar excesos vocais, …)

    • A intervención escolar: falar sen forzar a voz,  evitar berrar en ambientes ruidosos, colocar aos nenos e as nenas con alteracións de voz preto do docente,…

Contos apoiados con pictogramas

Os contos apoiados con pictogramas son unha ferramenta fantástica para axudar ao noso alumnado para desenvolver habilidades de lectura e comprensión.

Beneficios dos Pictogramas

• Axudan aos nosos nenos a ás nosas nenas para entender o significado das palabras e as frases.
• Fomentan a comprensión lectora e a memoria visual.
• Axúdalles a desenvolver habilidades de secuenciación e orde.
• Poden ser especialmente útiles para nenos e nenas con dificultades de lectura ou aprendizaxe.

Recursos para Crear Pictogramas

• Aplicacións: Hai moitas aplicacións que nos permiten crear pictogramas, como Pictotraductor, SymboTalk etc.
• Sitios web: Hai sitios web que ofrecen pictogramas gratuítos, como ARASAAC....
• Libros: Podemos atopar libros con pictogramas en librerías ou en liña.

Confusións nas cores.

A confusión entre vermello, azul e verde nun alumno ou alumna de 5 anos pode ter varias explicacións, e non sempre implica un problema serio, pero é importante estar atentos/as ante posibles deficiencias nas cores para evitar problemas na aprendizaxe e a vida diaria.

É normal aos 5 anos?

Si. Aos 5 anos moitos/as nenos/as aínda están a consolidar o recoñecemento e a denominación de cores. É común que confundan tons parecidos, distráianse ou usen palabras de cores de maneira intercambiable.

Cando podería ser daltonismo (deficiencia na visión da cor)?

A deficiencia na visión da cor adoita afectar sobre todo as cores vermello e verde, e moito menos ao azul. Sinais que poden suxerila:

• Confunde vermello e verde frecuentemente.
• Di que dúas cores “son iguais” cando para un adulto non o son.
• Cústalle identificar cores mesmo despois de practicar.
• Adoita colorear cousas con cores inusuais sen darse conta (p. ex., herba vermella, ceo verde).

Que outras causas poden explicar a confusión?

• Etapa de desenvolvemento (aínda están a aprender).
• Falta de interese ou pouca experiencia clasificando cores.
• Pequenas dificultades na linguaxe (sabe distinguir o cor pero non lembra o nome).

Qué podemos facer na aula?

• Xogos de Cores: facemos actividades para identificar cores en obxectos cotiáns, como froitas, xoguetes ou roupa. Podemos dicir "De que cor é esta mazá?"
• Tarxetas de Cores: Creamos tarxetas con cores e pedímoslle que as identifique. Podemos empezar coas cores básicas (vermello, azul, amarelo, verde) e logo agregar máis.
• Actividades Creativas: Facmos actividades creativas como pintar, debuxar ou colorear, e falamos sobre as cores que estamos a usar.
• Cancións e rimas
• Evitar corrixir en exceso: convertelo nun xogo para non xerar frustración.
• Observar se a confusión é constante en distintos contextos (roupa, xoguetes, debuxos, luces…).

Sinais de alarma:

• Se con 5 anos e aínda non pode identificar as cores básicas (vermello, azul, amarelo, verde).
• Se mostra unha gran dificultade para aprender as cores ou se frustra moito.

Cando consultar?

Se a confusión persiste de forma constante e marcada, sobre todo entre vermello e verde, sería boa idea consultar cun optometrista pediátrico ou oftalmólogo. Poden realizar unha avaliación sinxela e adaptada á súa idade.

Test de Ishihara: É unha proba común para detectar o daltonismo, que consiste en identificar números ou patróns nunha serie de imaxes.